Het wantrouwen wint

Bij het aanvragen van een bijstandsuitkering moet je een ellenlange lijst aan bewijsstukken inleveren. Onder toeziend oog van een medewerker van het Werkplein wordt dit bekeken en besproken. En daar gaat het mis: respect ontbreekt en je wordt bij voorbaat al gezien als potentiële fraudeur.

Na de workshop rechten & plichten en een verplichte zoekperiode van drie weken volgt een gesprek met een medewerker om de bijstandsuitkering definitief aan te vragen. En daar schort het één en ander aan. Het wantrouwen voert de boventoon en dat alleen omdat je het lef hebt een bijstandsuitkering aan te vragen. Hieronder staan enkele zaken van dit gesprek uitgelicht.

Uiteraard wordt er naar je identiteitsbewijs gevraagd, dat is logisch. Om tijd te besparen heb ik daar alvast een kopie van de voor- en achterkant gemaakt en overhandig deze aan de medewerker.
– Hebt u ook uw originele identiteitsbewijs? Want ik moet wel controleren dat u bent wie u zegt dat u bent.

Vertrouwen wantrouwen: 0-1.

– En waarom bent u naar Wierden verhuisd?
Antwoord: Het was goedkoper.
– Goedkoper, alleen daarom?
Antwoord: En ik ben in Wierden opgegroeid. Hiervoor woonde ik in een appartement in het centrum van Almelo, dus tikt wel aan.
– En daar woonde u alleen?
Antwoord: Ja.
– En nu woont u ook alleen?
Antwoord: Ja.
In een appartement, zei u?
Antwoord: Nee, in een eengezinswoning.
– Jaja. Met een voor- en achtertuin?
Antwoord: Met een achtertuin, ja.

Als ik niet alleen woonde, zou ik dat uiteraard ook gewoon gezegd hebben. Dat heb ik destijds ook gedaan toen ik nog in het ouderlijk huis woonde en te maken kreeg met de kostendelersnorm. Waarom zou ik nu niet eerlijk zijn? Maar goed, mijn deur staat altijd open voor een huisbezoek, kom gerust langs.

Vertrouwen – wantrouwen: 0-2.

Vervolgens worden de bankafschriften bekeken. En dat mag van mij, ik heb niets te verbergen. Maar het is vernederend zoals er tegen je gepraat wordt.

– En van wie is dit?
Antwoord: Van mijn vader, zodat ik een eigen website kon maken voor een professionele indruk als journalist. Een website met ‘WordPress’ wekt toch een minder professionele indruk.
– En dat was eenmalig?
Antwoord: Het was eenmalig voor het maken van een eigen website.
Schrijf er maar even bij dat het van uw vader komt en niet frequent is.

Vertrouwen – wantrouwen: 0-3.

– U heeft dus een eigen website. Vertel daar eens wat over.
Antwoord:Het is een persoonlijke website waarop ik mijn werk presenteer, zoals enkele artikelen voor de Tubantia, foto’s, blogs en nieuwsberichten.
– Verdient u daar geld mee?
Antwoord: Nee.
– Schrijft u dat ook maar even op het aanvraagformulier.
Dit noteer ik op het formulier bij overige opmerkingen. Ondertussen krijg ik wederom de vraag:
– U verdient daar dus geen geld mee?
Antwoord: Nee.

Vertrouwen – wantrouwen: 0-4.

– Zo, u heeft er een hele schoolloopbaan opzitten: vmbo, havo, vwo, dat heeft u allemaal gedaan?
Antwoord: Ja. Voor het vwo heb ik bijna alle vakken gedaan, behalve wiskunde. Daar heb ik dus certificaten voor.
– Oh ja, ik zie het. Maar nu bent u klaar studeren?
Antwoord: Ja, in februari 2015 was ik klaar met de opleiding Journalistiek.

Vertrouwen – wantrouwen: 0-5.

Dat hier in dit stadium nog naar gevraagd wordt, is opmerkelijk. In februari 2015 vroeg ik voor het eerst een bijstandsuitkering aan. Deze gegevens zijn dus al bekend en kunnen bovendien bekeken worden via DUO, waar het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen toegang tot heeft. En dat is ook gebeurd, heel vaak zelfs. Via Mijn DUO is te zien aan welke instantie de gegevens zijn verstrekt zijn. Dat is voor de propedeuse in totaal 58 keer, voor het diploma Journalistiek in zijn totaliteit 41 keer. Uiteraard snap ik dat meerdere medewerkers van het UWV hiernaar kijken, maar dit is toch wel absurd te noemen.

Lesje empathie
De toon van dit gesprek is vernederend vanwege het gebrek aan respect en wantrouwen waarmee je benaderd wordt. Het wordt tijd dat de rollen eens omgedraaid worden. Als proef medewerkers van het Werkplein met een stapel nep-bewijsstukken een aanvraag voor een bijstandsuitkering laten indienen. Aan de andere kant van de tafel zitten bijstandsgerechtigden die alles bespreken op de wijze waarop zij het gesprek met een medewerker hebben ervaren. Neem dit mee en verander de manier waarop deze mensen bejegend worden. Een lesje in empathie! Mensen met wantrouwen benaderen werkt averechts en lokt alleen maar dezelfde gedragingen uit. Bovendien zorgen al die regeltjes en controles voor extra stress, wat ook niet ten goede aan het welzijn.

Argusogen
Vooraf controleren is noodzakelijk om fraude op te sporen. Fraude mag niet getolereerd worden. Maar de manier waarop je behandeld wordt als je een bijstandsuitkering aanvraagt, kan zeker anders. Vanaf het moment dat je de hand schudt van een medewerker wordt je met argusogen bekeken. Dat je een deel van je privacy moet opgeven om überhaupt een bestaansminimum te ontvangen is al erg genoeg. Behandel aanvragers van bijstand niet bij voorbaat als fraudeurs. Dat wantrouwen is ronduit vernederend. Mensen vragen een bijstandsuitkering aan omdat ze geen andere keuze hebben. Ik doe het ook niet voor mijn lol, maar om in mijn levensonderhoud te voorzien.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *